david-von-diemar-tpXsqQMCFrM-unsplash

Τι είναι η γλουτένη και σε ποια φαγητά συναντάται;

by with No Comment Κλινική Διατροφή

Τι είναι η γλουτένη;

Η γλουτένη είναι το σύνολο των πρωτεϊνών που παραμένουν όταν ξεπλένουμε το άμυλο από το ζυμάρι σίτου. Βρίσκονται στο ενδοσπέρμιο του κόκκου και λειτουργούν ως αποθήκη αζώτου και αμινοξέων για το φυτό που θα βλαστήσει (1,2).

Στο σιτάρι, η γλουτένη, αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος των πρωτεϊνών του κόκκου και χωρίζεται σε δύο βασικές ομάδες (2,3):

  • Γλιαδίνες: μονομερείς πρωτεΐνες που προσδίδουν ελαστικότητα και εκτατότητα στη ζύμη
  • Γλουτενίνες: πολυμερείς πρωτεΐνες που δίνουν αντοχή και “σώμα” στη ζύμη

Πρωτεΐνες με παρόμοια δομή περιέχουν και άλλα δημητριακά: η σεκαλίνη στη σίκαλη και η ορδεϊνη στο κριθάρι. Όλες ανήκουν στις προλαμίνες, που ονομάστηκαν έτσι λόγω της ασυνήθιστα υψηλής περιεκτικότητάς τους σε προλίνη και γλουταμίνη (2,3).

Αυτή η σύσταση εξηγεί και γιατί η γλουτένη προκαλεί προβλήματα σε ορισμένους ανθρώπους. Τα ένζυμα του πεπτικού συστήματος δεν έχουν την δυνατότητα να την διασπάσουν πλήρως. Έτσι παραμένουν μεγάλα πεπτίδια, όπως το γνωστό πεπτίδιο 33 αμινοξέων της α-γλιαδίνης, που είναι ανθεκτικό στην πέψη και ανοσογόνο σε άτομα με γενετική προδιάθεση (4).

Γιατί η γλουτένη είναι τόσο διαδεδομένη στα τρόφιμα;

Όταν το αλεύρι σίτου αναμειχθεί με νερό, οι γλιαδίνες και οι γλουτενίνες σχηματίζουν ένα ιξωδοελαστικό δίκτυο. Αυτό παγιδεύει το διοξείδιο του άνθρακα της ζύμωσης και δίνει στο ψωμί τον όγκο και την υφή του (2). Για τον ίδιο λόγο η βιομηχανία τροφίμων χρησιμοποιεί σιτάρι και παράγωγα του ως πυκνωτικό, συνδετικό, σταθεροποιητή και φορέα γεύσης, και έτσι η γλουτένη εμφανίζεται και σε προϊόντα που δεν θα περίμενε κανείς.

Γιατί μας απασχολεί; Οι διαταραχές που σχετίζονται με τη γλουτένη

Σύμφωνα με τη διεθνή ταξινόμηση, οι κύριες διαταραχές/καταστάσεις που σχετίζονται με την γλουτένη είναι τρεις (5,7):

  • Κοιλιοκάκη: Αυτοάνοση νόσος που πυροδοτείται από τη γλουτένη σε γενετικά προδιατεθειμένα άτομα, φορείς των αλληλομόρφων HLA-DQ2 ή HLA-DQ8. Προκαλεί φλεγμονη και βλάβη των εντερικών λαχνών. Μετα-ανάλυση δείχνει επιπολασμό περίπου 1,4% με βάση τον ορολογικό έλεγχο, και 0,7% με βάση τη βιοψία (6). Οι εκδηλώσεις είναι ποικίλες: διάρροια, φούσκωμα, αναιμία από έλλειψη σιδήρου, οστεοπενία, κόπωση, ή και καθόλου συμπτώματα (9). Η μόνη τεκμηριωμένη θεραπεία είναι η δια βίου αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη (7,9).
  • Αλλεργία στο σιτάρι: Αλλεργική αντίδραση (IgE) σε πρωτεϊνες του σίτου, όχι απαραίτητα μόνο στη γλουτένη (5).
  • Μη κοιλιοκακική ευαισθησία στη γλουτένη (NCGS): Γαστρεντερικά και εξωεντερικά συμπτώματα που υποχωρούν με την αποφυγή γλουτένης, ενώ έχουν αποκλειστεί η κοιλιοκάκη και η αλλεργία (10). Είναι μια δύσκολη διάγνωση, γιατί στους συμμετέχοντες σε μελέτες τα συμπτώματα συχνά οφείλονται και σε άλλα συστατικά του σιταριού, όπως οι φρουκτάνες FODMAPs (11) και οι αναστολείς α-αμυλάσης/θρυψίνης (ATIs) (12).

Σημαντικό! Μην ξεκινήσετε δίαιτα χωρίς γλουτένη πριν ολοκληρωθεί ο διαγνωστικός έλεγχος για κοιλιοκάκη. Η αποφυγή της γλουτένης μπορεί να δώσει ψευδώς αρνητικές εξετάσεις αίματος και βιοψία. Οι κατευθυντήριες οδηγίες προβλέπουν κατανάλωση γλουτένης πριν από τον έλεγχο, κατά κανόνα για τουλάχιστον 6 εβδομάδες (7,8).

Σε ποια τρόφιμα συναντάται η γλουτένη;

Τα δημητριακά που την περιέχουν

  • Σιτάρι και όλες οι μορφές και ποικιλίες του: μαλακό, σκληρό (ντουρούμ), σπέλτα (πυρός), kamut (khorasan), ενκορ, φάρρο
  • Σίκαλη
  • Κριθάρι (και βύνη κριθαριού)
  • Τριτικάλε (υβρίδιο σιταριού και σίκαλης)

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό 1169/2011, τα δημητριακά που περιέχουν γλουτένη (σιτάρι, σίκαλη, κριθάρι, βρώμη, σπέλτα, kamut ή υβρίδια τους) και τα προϊόντα τους πρέπει να επισημαίνονται ευδιάκριτα στον κατάλογο συστατικών των συσκευασμένων τροφίμων (19).

Οι “προφανείς” πηγές

  • Ψωμί, φρυγανιές, παξιμάδια, κουλούρια, τόστ, μπαγκέτες
  • Ζυμαρικά (μακαρόνια, χυλοπίτες, κριθαράκι, noodles, λαζάνια)
  • Πίτσα, πίτες, πίτα για σουβλάκι, τορτίγιες, φύλλο κρούστας, φύλλο σφολιάτας
  • Μπισκότα, κρακερ, κέικ, κρουασάν, τάρτες, γκοφρέτες
  • Δημητριακά πρωινού με σιτάρι, κριθάρι ή βύνη
  • Κουσκούς, πλιγούρι (μπουλγκουρ), σιμιγδάλι, φαρίνα

Ελληνικά φαγητά που συχνά ξεχνάμε:

  • Κριθαράκι (orzo): παρότι το όνομά του παραπέμπει στο κριθάρι είναι ζυμαρικό από σιτάρι
  • Τραχανάς, χυλοπίτες, πλιγούρι, σιμιγδαλένιος χαλβάς
  • Μπεσαμέλ σε παστίτσιο, μουσακά και σάλτσες
  • Παναρισμένα και αλευρωμένα τηγανιτά: καλαμαράκια, μπακαλιάρος, κολοκυθοκεφτέδες, κροκέτες
  • Ταραμοσαλάτα και άλλα ορεκτικά που παραδοσιακά φτιάχνονται με ψωμί
  • Ντάκος και κριθαρένια παξιμάδια
  • Σούπες και σάλτσες πυκνωμένες με αλεύρι ή έτοιμες σούπες και κύβοι ζωμού
  • Παραδοσιακά γλυκά: μπακλαβάς, κουραμπιέδες, μελομακαρονα, γαλακτομπουρεκο, ραβανι
  • Μαριναρισμένα κρέατα σε σάλτσα

Η “κρυμμένη” γλουτένη

  • Αλλαντικά, λουκάνικα, παριζάκι, έτοιμα προϊόντα κιμά και προϊόντα με πανάρισμα
  • Σάλτα σόγιας, μουστάρδα, κέτσαπ, dressings, έτοιμες σάλτσες, μείγματα μπαχαρικών
  • Μπύρα και βύνη (ροφήματα βύνης, γάλα βύνης)
  • Σοκολάτες και προϊόντα ζαχαροπλαστικής με βύνη, μπισκότα ή δημητριακά
  • Παγωτά με χωνάκι ή κομμάτια μπισκότου
  • Τριμμένα τυριά (μερικές φορές με αντικροκιδικά), επεξεργασμένα τυριά και γιαούρτια με γεύσεις
  • Φυτικά υποκατάστατα κρέατος, όπως το σεϊτάν
  • Ορισμένα φάρμακα και συμπληρώματα, για τα οποία πρέπει να ρωτάτε τον γιατρό και φαρμακοποιό

⚠ Ένα σημείο που προβληματίζει συχνά: ορισμένα υψηλής επεξεργασίας παράγωγα του σίτου, όπως τα σιρόπια γλυκόζης και οι μαλτοδεξτρίνες από σιτάρι, εξαιρούνται από την υποχρεωτική επισήμανση αλλεργιογόνων, επειδή η επεξεργασία μειώνει τη γλουτένη σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Το ίδιο ισχύει για αποστάγματα δημητριακών. Το αποτέλεσμα, ωστόσο, αξιολογείται πάντα με βάση το όριο του τελικού προϊόντος (19).

Τρόφιμα που δεν περιέχουν φυσικά γλουτένη;

Στη διατροφή χωρίς γλουτένη υπάρχει πλήθος φυσικά ασφαλών τροφίμων:

  • Φρούτα, λαχανικά και όσπρια
  • Φρέσκο κρέας, πουλερικά, ψάρι και θαλασσινά
  • Αυγά, γάλα, γιαούρτι, τυριά
  • Ξηροί καρποί, σπόροι, ελαιόλαδο
  • Δημητριακά και ψευδοδημητριακά: ρύζι, καλαμπόκι, κεχρί, σόργο, τεφ, κινόα, αμάρανθος, φαγόπυρο
  • Πατάτες, γλυκοπατάτες, ταπιόκα, αλεύρι ρυζιού, αλεύρι οσπρίων

Κατά τεκμήριο, μια διατροφή βασισμένη στο μεσογειακό πρότυπο μπορεί εύκολα να διαμορφωθεί χωρίς γλουτένη, αρκεί να αποφεύγονται επεξεργασμένα και συσκευασμένα προϊόντα, και να προσέχετε ο τρόπος μαγειρέματος.

Τι σημαίνει “χωρίς γλουτένη” στην ετικέτα;

Συμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 828/2014 και το πρότυπο Codex Alimentarius, ένα τρόφιμο μπορεί να φέρει την ένδειξη “χωρίς γλουτένη” όταν περιέχει έως 20mg γλουτένης ανά κιλό (20ppm) (20,21). Η ένδειξη “πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε γλουτένη” (έως 100mg/kg) επιτρέπεται μόνο για τρόφιμα που περιέχουν ειδικά επεξεργασμένα συστατικά, από τα οποία έχει αφαιρεθεί η γλουτένη. Τέτοια προϊόντα δεν είναι κατάλληλα για όλα τα άτομα με κοιλιοκάκη.

Το όριο των 20ppm στηρίζεται σε κλινικά δεδομένα. Σε τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή μελέτη, η καθημερινή πρόσληψη 10mg γλουτένης δεν προκάλεσε σημαντική βλάβη, ενώ 50 mg ημερησίως οδήγησαν σε ιστολογικές αλλαγές (13). Συστηματική ανασκόπηση κατέληξε ότι η πρόσληψη κάτω από 10 mg ημερησίως είναι απίθανο να προκαλέσει σημαντικές ιστολογικές ανωμαλίες (14).

Η ένδειξη “μπορεί να περιέχει ίχνη γλουτένης” είναι προαιρετική και δεν διέπεται από κοινό όριο, οπότε δεν προσφέρει πάντα σαφή πληροφόρηση.

Διασταυρούμενη επιμόλυνση: ο “αόρατος κίνδυνος”

Ακόμη και ένα φυσικά χωρίς γλουτένη τρόφιμο μπορεί να επιμολυνθεί κατά την καλλιέργεια, την άλεση, τη συσκευασία ή το μαγείρεμα στο σπίτι ή στο εστιατόριο. Σύμφωνα με μελετες το ⅓ των δειγμάτων φυσικά ακατέργαστων δημητριακών, σπόρων και αλεύρων, που δεν έφεραν ένδειξη “χωρίς γλουτένη”, περιέχει γλουτένη πάνω από 20ppm (16). 

Πρακτικά μέτρα για να αποφευχθεί η επιμόλυνση:

  • Ξεχωριστά σκεύη, ταψιά, ξύλα κοπής και συσκευές μαγειρέματος (τοστιέρα, air frayer κτλ)
  • Καθαρά σφουγγάρια και δοχεί, χωρίς κοινή χρήση με προϊόντα που περιέχουν γλουτένη
  • Προσοχή στα κοινά τηγάνια, λάδια τηγανίσματος σε εστιατόρια, στα προϊόντα “χύμα” και στα κοινά βαζάκια με βούτυρο, ταχίνι, φυστικοβούτυρο, μαρμελάδα κτλ.
  • Προτίμηση σε πιστοποιημένα προϊόντα με σήμανση “χωρίς γλουτένη”

Η περίπτωση της βρώμης

Η βρώμη περιέχει αβενίνη, μια προλαμίνη με διαφορετική δομή από αυτή της γλουτένης. Οι περισσότεροι άνθρωποι με κοιλιοκάκη την ανέχονται (15). Το πρόβλημα είναι κυρίως η επιμόλυνση με σιτάρι, σίκαλη ή κριθάρι στα χωράφια και στην μεταποίηση, γι’αυτό συνιστώνται μόνο προϊόντα βρώμης που φέρουν ένδειξη “χωρίς γλουτένη”. Μια μικρή μερίδα ασθενών με κοιλιοκάκη αντιδρά και στην ίδια την αβενίνη, οπότε η εισαγωγή της βρώμης πρέπει να γίνεται με παρακολούθηση από διαιτολόγο και γιατρό (7,15).

Είναι η δίαιτα χωρίς γλουτένη πάντα πιο υγιεινή;

Όχι! Οι μελέτες δείχνουν ότι η δίαιτα χωρίς γλουτένη μπορεί να είναι φτωχότερη σε φυτικές ίνες, ορισμένες βιταμίνης του Β συμπλέγματος, σίδηρο και μαγνήσιο, και πλουσιότερη σε προστιθέμενα σάκχαρα και trans λιπαρά, ιδίως όταν βασίζεται σε επεξεργασμένα υποκατάστατα (17,18).

Εάν πρόσφατα διαγνώστηκες με κοιλιοκάκη, αλλεργία στην γλουτένη ή μη κοιλιοκακική ευαισθησία στη γλουτένη (NCGS), και θες να μάθεις για τη δίαιτα ελεύθερης γλουτένης και να αποκτήσεις ένα εξατομικευμένο πρόγραμμά διατροφής, προσαρμοσμένο στις ανάγκες και την καθημερινότητά σου, μην διστάσεις να επικοινωνίσεις μαζί μου!

Disclaimer: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή ή την εξατομικευμένη διατροφική παρέμβαση. 

Βιβλιογραφία

  1. Biesiekierski JR. What is gluten? J Gastroenterol Hepatol. 2017;32(Suppl 1):78–81.
  2. Shewry PR, Halford NG, Belton PS, Tatham AS. The structure and properties of gluten: an elastic protein from wheat grain. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2002;357(1418):133–142.
  3. Wieser H. Chemistry of gluten proteins. Food Microbiol. 2007;24(2):115–119.
  4. Shan L, Molberg Ø, Parrot I, et al. Structural basis for gluten intolerance in celiac sprue. Science. 2002;297(5590):2275–2279.
  5. Sapone A, Bai JC, Ciacci C, et al. Spectrum of gluten-related disorders: consensus on new nomenclature and classification. BMC Med. 2012;10:13.
  6. Singh P, Arora A, Strand TA, et al. Global prevalence of celiac disease: systematic review and meta-analysis. Clin Gastroenterol Hepatol. 2018;16(6):823–836.
  7. Al-Toma A, Volta U, Auricchio R, et al. European Society for the Study of Coeliac Disease (ESsCD) guideline for coeliac disease and other gluten-related disorders. United European Gastroenterol J. 2019;7(5):583–613.
  8. Husby S, Koletzko S, Korponay-Szabó IR, et al. European Society Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition guidelines for diagnosing coeliac disease 2020. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2020;70(1):141–156.
  9. Lebwohl B, Sanders DS, Green PHR. Coeliac disease. Lancet. 2018;391(10115):70–81.
  10. Catassi C, Elli L, Bonaz B, et al. Diagnosis of non-celiac gluten sensitivity (NCGS): the Salerno Experts’ Criteria. Nutrients. 2015;7(6):4966–4977.
  11. Biesiekierski JR, Peters SL, Newnham ED, et al. No effects of gluten in patients with self-reported non-celiac gluten sensitivity after dietary reduction of fermentable, poorly absorbed, short-chain carbohydrates. Gastroenterology. 2013;145(2):320–328.
  12. Junker Y, Zeissig S, Kim SJ, et al. Wheat amylase trypsin inhibitors drive intestinal inflammation via activation of toll-like receptor 4. J Exp Med. 2012;209(13):2395–2408.
  13. Catassi C, Fabiani E, Iacono G, et al. A prospective, double-blind, placebo-controlled trial to establish a safe gluten threshold for patients with celiac disease. Am J Clin Nutr. 2007;85(1):160–166.
  14. Akobeng AK, Thomas AG. Systematic review: tolerable amount of gluten for people with coeliac disease. Aliment Pharmacol Ther. 2008;27(11):1044–1052.
  15. Pinto-Sánchez MI, Causada-Calo N, Bercik P, et al. Safety of adding oats to a gluten-free diet for patients with celiac disease: systematic review and meta-analysis of clinical and observational studies. Gastroenterology. 2017;153(2):395–409.
  16. Thompson T, Lee AR, Grace T. Gluten contamination of grains, seeds, and flours in the United States: a pilot study. J Am Diet Assoc. 2010;110(6):937–940.
  17. Vici G, Belli L, Biondi M, Polzonetti V. Gluten free diet and nutrient deficiencies: a review. Clin Nutr. 2016;35(6):1236–1241.
  18. Wild D, Robins GG, Burley VJ, Howdle PD. Evidence of high sugar intake, and low fibre and mineral intake, in the gluten-free diet. Aliment Pharmacol Ther. 2010;32(4):573–581.
  19. Regulation (EU) No 1169/2011 of the European Parliament and of the Council on the provision of food information to consumers. Official Journal of the European Union. 2011;L304.
  20. Commission Implementing Regulation (EU) No 828/2014 on the requirements for the provision of information to consumers on the absence or reduced presence of gluten in food. Official Journal of the European Union. 2014;L228.
  21. Codex Alimentarius Commission. Standard for foods for special dietary use for persons intolerant to gluten. CODEX STAN 118-1979 (rev. 2008, amended 2015).
  22. Elli L, Branchi F, Tomba C, et al. Diagnosis of gluten related disorders: celiac disease, wheat allergy and non-celiac gluten sensitivity. World J Gastroenterol. 2015;21(23):7110–7119.
  23. Lebwohl B, Cao Y, Zong G, et al. Long term gluten consumption in adults without celiac disease and risk of coronary heart disease: prospective cohort study. BMJ. 2017;357:j1892.


 

 

 

Μαρία Πετροπούλου

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, MSc

the-fry-family-food-co-acthniY6ebc-unsplash

Υγιεινό Σχολικό Κολατσιό: Οδηγός για Παιδιά Δημοτικού

by with No Comment Παιδιατρική Διατροφή

Το κολατσιό είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα ενδιάμεσο γεύμα ανάμεσα στο πρωινό και το μεσημεριανό. Για ένα παιδί δημοτικού, είναι το «καύσιμο» που θα κρατήσει την ενέργεια και την συγκέντρωσή του σταθερή μέχρι να χτυπήσει το τελευταίο κουδούνι της ημέρας. Ένα καλά σχεδιασμένο κολατσιό βοηθά στην αποφυγή της κόπωσης, στηρίζει τη διάθεση και τη μάθηση, και – όχι λιγότερο σημαντικό – διδάσκει σιγά σιγά στο παιδί τι σημαίνει «ισορροπημένη διατροφή» μέσα από την καθημερινή επανάληψη.

Ως κλινική διαιτολόγος, μία από τις πιο συχνές ερωτήσεις που δέχομαι από γονείς είναι: «Τι να βάλω στην τσάντα κάθε πρωί, που να είναι υγιεινό αλλά και να το τρώει;». Ας δούμε μαζί βασικές αρχές και πρακτικές ιδέες που λειτουργούν στην καθημερινότητα.

Τι χρειάζεται πραγματικά ένα ισορροπημένο κολατσιό

Ένα καλό κολατσιό δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκο. Ιδανικά, συνδυάζει:

  • Σύνθετους υδατάνθρακες για σταθερή παροχή ενέργειας (ψωμί ολικής άλεσης, βρώμη, κριτσίνια ολικής)
  • Μια πηγή πρωτεΐνης ή/και καλού λίπους που χαρίζει κορεσμό και σταθεροποιεί το σάκχαρο (τυρί, γιαούρτι, αυγό, ξηρούς καρπούς, βούτυρα ξηρών καρπών)
  • Ένα φρούτο ή λαχανικό, για φυτικές ίνες, μέταλλα και βιταμίνες
  • Νερό, ως το μοναδικό απαραίτητο ρόφημα

Δεν χρειάζεται κάθε κολατσιό να περιέχει και τα τέσσερα στοιχεία (σύνθετους υδατάνθρακες, πρωτεΐνη, λίπος και φρούτο ή λαχανικό) – αρκεί δύο ή τρία από αυτά να είναι παρόντα τις περισσότερες μέρες. Η συνέπεια στο βάθος του χρόνου μετράει περισσότερο από την τελειότητα κάθε μεμονωμένης ημέρας!

Τι αξίζει να αποφεύγουμε (ή να περιορίζουμε)

  • Σνακ υψηλής επεξεργασίας με πολλή ζάχαρη, γλυκαντικά, αλάτι ή trans λιπαρά (πατατάκια, γλυκά συσκευασμένα σνακ όπως κρουασάν, κέικ΄, σοκολάτες, κτλ., μπάρες δημητριακών, σφολιάτες)
  • Χυμούς και ροφήματα με ζάχαρη, ακόμα κι αν αναγράφουν «φυσικοί»- προτιμήστε πάντα το φρούτο ολόκληρο
  • Υπερβολικά μεγάλες μερίδες, που κάνουν το παιδί να μην νιώθει πείνα το μεσημέρι
  • Τρόφιμα με κίνδυνο πνιγμού σε μικρότερες ηλικίες (ολόκληρα σταφύλια, ξηροί καρποί κτλ σε παιδιά πρώτης και δευτέρας δημοτικού)

Καλό θα ήταν επίσης να έχετε υπόψη τυχόν πολιτική του σχολείου σχετικά με τα αλλεργιογόνα (π.χ. απαγόρευση ξηρών καρπών στον χώρο του σχολείου), καθώς πολλά σχολεία εφαρμόζουν τέτοιους περιορισμούς για την προστασία των μαθητών με τροφικές αλλεργίες.

Διαφοροποίηση ανά ηλικία

Το εύρος των ηλικιών που βρίσκονται τα παιδιά δημοτικού καλύπτει πολύ διαφορετικά στάδια ανάπτυξης, οπότε το κολατσιό αξίζει να προσαρμόζεται ανάλογα με την τάξη ως εξής:

Α’-Β’ Δημοτικού: Οι μερίδες είναι μικρότερες και η ασφάλεια στη μάσηση έχει προτεραιότητα – αποφύγετε ολόκληρα σταφύλια ή άλλα μικρά φρούτα, ολόκληρους ξηρούς καρπούς ή σκληρά ωμά λαχανικά χωρίς να είναι κομμένα σε μικρά κομμάτια. Σε αυτή την ηλικία το παιδί μπορεί να χρειάζεται ακόμα λίγη βοήθεια στο άνοιγμα συσκευασιών, οπότε κάτι πολύ σφιχτά κλειστό μπορεί να το αποφύγει. Το παιδί είναι σε ηλικία που μπορεί να συμμετέχει στην επιλογή του κολατσιού.

Γ’-Δ’ Δημοτικού: Η όρεξη μεγαλώνει με την ανάπτυξη και την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας. Το παιδί έχει πλέον μεγαλύτερη αυτονομία – μπορεί με ευκολία να ξεφλουδίσει, να ανοίξει, και να διαχειριστεί μόνο του το κολατσιό του. Καλή ηλικία για να αρχίσει να συμμετέχει και στην προετοιμασία.

Ε’-ΣΤ’ Δημοτικού: Πλησιάζοντας στην προεφηβία, οι ενεργειακές ανάγκες αυξάνονται, ειδικά για παιδιά που συμμετέχουν συστηματικά σε αθλητικές δραστηριότητες. Οι μερίδες μπορεί να χρειαστεί να μεγαλώσουν, και είναι καλή στιγμή να εμπλέξετε το παιδί πιο ενεργά – να φτιάξει το δικό του κολατσιό το βράδυ και να συμμετέχει στις αγορές. Αυτό προσθέτει ελευθερία και χτίζει σχέση με το φαγητό που θα το συνοδεύει και μετά το δημοτικό!

Μια χρήσιμη γενική αρχή: όσο μεγαλώνει το παιδί, τόσο πιο πολύ αυτονομία δίνουμε, κρατώντας πάντα κάποια βασικά «όρια» σταθερά.

Ιδέες κολατσιού που λειτουργούν στην πράξη

Οι παρακάτω ιδέες έχουν επιλεγεί με κριτήριο ότι είναι έτοιμες σε δευτερόλεπτα, δεν λερώνουν, δεν χαλάνε μέχρι το διάλλειμα, και το παιδί μπορεί να ανοίξει/φάει μόνο του – χωρίς πιρούνι, μαχαίρι ή την βοήθεια δασκάλου.

Φρούτα χωρίς κόπο: Μανταρίνι ή κλημεντίνη, μπανάνα, αχλάδι ή μήλο ολόκληρο (δεν μαυρίζει όπως οι φέτες), σταφύλια κομμένα στην μέση από το βράδυ και σε αεροστεγές δοχείο, αποξηραμένα φρούτα χωρίς πρόσθετα και ζάχαρη

Λαχανικά που δεν θέλουν πιρούνι: ντοματίνια πλυμένα, καροτάκια ή/και αγγουράκι κομμένα σε στικς από το βράδυ και σε αεροστεγές δοχείο

Γαλακτοκομικά που ταξιδεύουν καλά: ατομικό κεσεδάκι γιαούρτι (χωρίς γεύσεις, πρόσθετα και ζάχαρη), ατομικά τυράκια τύπου «string cheese» ή μικρά κυβάκια τυριού σε δοχείο

Έτοιμα από το βράδυ, όχι το πρωί: σάντουιτς ή τορτίγια ολικής με τυρί και κοτόπουλο ή βραστό αυγό (όχι αλλαντικά) φτιαγμένο και τυλιγμένο από το προηγούμενο βράδυ, σπιτικό τυρόψωμο ή σπιτική τυρόπιτα με γιαούρτι, ψωμί ολικής με φυστικοβούτυρο και μία μπανάνα ολόκληρη

Παραδοσιακές, πρακτικές επιλογές: παξιμάδι με τυρί και βραστό αυγό, κουλούρι Θεσσαλονίκης (κατά προτίμηση ολικής) με τυρί και λαχανικά

Σπιτικά, φτιαγμένα το Σαββατοκύριακο: μάφιν βρώμης-μπανάνας ή καρότου (τα οποία καταψύχονται κιόλας!), σπιτικά μπισκότα βρώμης με ελάχιστη ζάχαρη, σπιτικό ποπκόρν

Πρακτικές συμβουλές για γονείς

  1. Εμπλέξτε το παιδί στην επιλογή. Ένα κολατσιό που έχει διαλέξει το ίδιο παιδί (μέσα από 2-3 επιλογές που δίνετε εσείς) είναι πιο πιθανό να καταναλωθεί.
  2. Στεφτείτε τη θερμοκρασία. Το ελληνικό κλίμα, ειδικά την άνοιξη και το φθινόπωρο, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τα ευαίσθητα τρόφιμα – προτιμήστε να τοποθετήστε παγοκύστη στην τσάντα όταν χρησιμοποιείτε γαλακτοκομικά ή αυγό, ή χρησιμοποιείστε ειδικά δοχεία/ταπεράκια που διατηρούν την θερμοκρασία του φαγητού για αρκετές ώρες.
  3. Μικρές, διαχειρίσιμες μερίδες. Πάντα να θυμάστε ότι το κολατσιό είναι ένα μικρό γεύμα που πρέπει να «κρατάει» το παιδί από το πρωινό έως το μεσημεριανό – μην προσφέρετε κολατσιό σε μέγεθος κυρίου γεύματος
  4. Σταθερότητα, όχι τελειομανία. Ένα συσκευασμένο, επεξεργασμένο σνακ μία φορά την εβδομάδα δεν αναιρεί όλες τις υπόλοιπες καλές επιλογές.
  5. Νερό, όχι αναψυκτικό ή χυμό!

Συχνές Ερωτήσεις

  1. Χρειάζεται χυμό το παιδί μου; Όχι απαραίτητα – ακόμα και ο φυσικός χυμός στερείται τις φυτικές ίνες του ολόκληρου φρούτου και έχει συμπυκνωμένη ποσότητα ζάχαρης. Το ολόκληρο φρούτο είναι πάντα καλύτερη επιλογή, με το νερό να αποτελεί το βασικό ρόφημα.
  2. Είναι εντάξει ένα σοκολατένιο σνακ μια φορά την εβδομάδα; Ναι, όλα επιτρέπονται με μέτρο. Το πρόβλημα δεν είναι το μεμονωμένο σνακ αλλά η καθημερινή συνήθεια. Η πλήρης απαγόρευση συχνά κάνει τα «απαγορευμένα» τρόφιμα πιο ελκυστικά – η ισορροπία λειτουργεί καλύτερα από την αυστηρότητα!
  3. Πόσο νερό χρειάζεται το παιδί στο σχολείο; Ένα μπουκάλι νερό των 500ml που ξαναγεμίζει όποτε χρειάζεται είναι αρκετό. Σε ημέρες με υψηλή θερμοκρασία ή αν το παιδί συμμετέχει σε αθλητικές δραστηριότητες και δεν υπάρχει η δυνατότητα να γεμίσει πάλι το μπουκάλι, θα μπορούσατε να δίνεται δύο μπουκάλια των 500ml.
  4. Το παιδί μου δεν τρώει το κολατσιό του. Τι κάνω; Ελέγξτε αν η μερίδα είναι πολύ μεγάλη, αν το σνακ είναι άγνωστο/όχι της αρεσκείας του, αν τρώει από τα σνακ των συμμαθητών του, ή αν ο χρόνος του διαλείμματος δεν είναι αρκετός για να φάει άνετα. Μικρές μερίδες και οικείες γεύσεις συνήθως δουλεύουν καλύτερα. Και μην ξεχνάτε! Όλες οι μέρες δεν είναι ίδιες. Είναι φυσιολογικό κάποιες μέρες να μην έχει πολύ όρεξη για φαγητό!
  5. Πρέπει το κολατσιό να αλλάξει κάθε μέρα ή είναι πρόβλημα αν το παιδί θέλει το ίδιο συνέχεια; Δεν είναι πρόβλημα. Πολλά παιδιά νιώθουν ασφάλεια με την επανάληψη, ειδικά σε μικρότερες ηλικίες. Αυτό δεν σημαίνει κακή διατροφή. Αυτό που μας ενδιαφέρει περισσότερο είναι το επαναλαμβανόμενο κολατσιό να είναι ισορροπημένο. Η ποικιλία είναι επιθυμητή, όχι υποχρεωτική
  6. Πρέπει να αποφεύγω εντελώς την ζάχαρη; Όχι, ο στόχος είναι η μείωση της προστιθέμενης ζάχαρης, όχι ο πλήρης και αυστηρός αποκλεισμός της. Η φυσική «ζάχαρη» που βρίσκεται στα φρούτα, τα λαχανικά και τα γαλακτοκομικά δεν χρειάζεται περιορισμό με τον ίδιο τρόπο.

Το σχολικό κολατσιό δεν χρειάζεται να είναι εντυπωσιακό (όπως στο Instagram) ή χρονοβόρο στην προετοιμασία – χρειάζεται να είναι θρεπτικό, ελκυστικό για το παιδί και ρεαλιστικό για την καθημερινότητά σας. Με λίγο σχεδιασμό στην αρχή της εβδομάδας, μπορεί εύκολα να γίνει μια συνήθεια που στηρίζει τόσο τη σωματική, όσο και τη γνωστική ανάπτυξη του παιδιού.

Αν έχετε ανησυχίες για την διατροφή του παιδιού σας – είτε πρόκειται για επιλεκτικότητα στο φαγητό, αλλεργίες, ή απλώς θέλετε ένα εξατομικευμένο πλάνο – μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μου για μία συμβουλευτική συνεδρία!


 

 

 

Μαρία Πετροπούλου

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, MSc

Screenshot 2026-07-05 at 7.19.55 PM

BMI: Ένα Εργαλείο με Περιορισμούς και Επιπτώσεις

by with No Comment Uncategorized

Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ/ Body Mass Index-BMI) είναι ένας ευρέως διαδεδομένος και χρησιμοποιούμενος δείκτης που εξετάζει το σωματικό βάρος σε σχέση με το ύψος. Για να υπολογιστεί διαιρούμε το σωματικό βάρος (kg) με το ύψος στο τετράγωνο (m2). Ανάλογα με το αποτέλεσμα τα άτομα μπορεί να καταταχθούν σε τέσσερις κατηγορίες και χαρακτηρίζονται από λιποβαρή έως παχύσαρκα (AMA, 2023; Wu et al., 2024).
Αν και παραμένει ένας συχνά χρησιμοποιούμενος δείκτης, ειδικά σε ιατρικά περιβάλλοντα, ερευνητικές μελέτες και προγράμματα δημόσιας υγείας, ο ΔΜΣ θεωρείται ότι δεν αρκεί για να αξιολογήσει συνολικά την υγεία ενός ανθρώπου.

Ιστορία του ΔΜΣ

Ο ΔΜΣ αποτελεί έναν μαθηματικό τύπο ο οποίος δημιουργήθηκε την δεκαετία του 1830 από τον Βέλγο μαθηματικό Adolphe Quetelet με σκοπό την ανάπτυξη ενός απλού τρόπου αξιολόγησης του σωματικού μεγέθους σε επίπεδο πληθυσμού. Η αρχική ονομασία ήταν “Δείκτης Quetelet” και δεν είχε σχεδιαστεί για την εκτίμηση της ατομικής υγείας, την διάκριση των ανθρώπων ανάλογα με το βάρος τους ή την διάγνωση της παχυσαρκίας.
Αρκετές δεκαετίες αργότερα όμως, υιοθετήθηκε από την ιατρική κοινότητα ως εργαλείο ταξινόμησης των ασθενών βάση του σωματικού τους βάρους, κυρίως λόγω της ευκολίας στην χρήση του.

Τι είναι ο ΔΜΣ;

Ο ΔΜΣ υπολογίζεται διαιρώντας το βάρος ενός ατόμου σε κιλά με το τετράγωνο του ύψους του σε μέτρα:
ΔΜΣ=Kg/m2

Με βάση τα αποτελέσματα, το άτομο κατατάσσεται σε τέσσερις βασικής κατηγορίες:
● <18.5 kg/m2 → Λιποβαρές
● 18.5-24.9 kg/m2 → Φυσιολογικό Βάρος
● 25-29.9 kg/m2 → Υπέρβαρο
● ≥30 kg/m2 → Παχύσαρκο

Βασικοί Περιορισμοί του ΔΜΣ

  1. Δεν διαχωρίζει την λιπώδη από την μυϊκή μάζα
    Ο πιο σημαντικός περιορισμός του ΔΜΣ είναι ότι δεν μπορεί να εκτιμήσει αν το αυξημένο βάρος οφείλεται σε αυξημένη ποσότητα λιπώδους ιστού, μυϊκής μάζας ή οστικής πυκνότητας. Έτσι ένα άτομο, για παράδειγμα ένας αθλητής, με αυξημένη μυϊκή μάζα μπορεί να χαρακτηριστεί ότι έχει “υπερβαρία” ή “παχυσαρκία” παρότι είναι σε εξαιρετική φυσική κατάσταση και διαθέτει χαμηλό ποσοστό λίπους (Sweatt et al., 2024; Wu et al., 2024).
    Αντίστοιχα, ένα άτομο που βάση του ΔΜΣ χαρακτηρίζεται “φυσιολογικό” μπορεί να διαθέτει αυξημένο ποσοστό λιπώδους ιστού ή σπλαχνικού λίπους και χαμηλό ποσοστό μυϊκής μάζας, γεγονός που συνδέεται με αυξημένο μεταβολικό κίνδυνο (Wu et al., 2024).
  2. Δεν λαμβάνει υπόψη την κατανομή του λιπώδους ιστού

Εκτός από την ποσότητα του λιπώδους ιστού στο σώμα, μεγάλη σημασία έχει και η θέση στην οποία βρίσκεται το λίπος. Το αυξημένο σπλαχνικό λίπος έχει συσχετιστεί με την εμφάνιση:
● σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
● καρδιαγγειακών νοσημάτων
● υπέρτασης
● χρόνιας φλεγμονής
● κάποιων ειδών καρκίνου

Ο ΔΜΣ όμως δεν μπορεί να υπολογίσει πού βρίσκεται ο λιπώδης ιστός στο σώμα και σε ποια ποσότητα (AMA, 2023).
Για αυτό, άλλοι δείκτες, όπως η περιφέρεια μέσης ή η αναλογία μέσης/ύψους, θεωρούνται καλύτεροι δείκτες για την εκτίμηση του καρδιομεταβολικού κινδύνου.

3. Δεν προσαρμόζεται σε ηλικία, φύλο και εθνικότητα

Μερικά ακόμα χαρακτηριστικά του ατόμου που δεν λαμβάνει υπόψη του ο ΔΜΣ είναι το φύλο, η ηλικία και η εθνικότητα.
Οι γυναίκες έχουν φυσιολογικά μεγαλύτερο ποσοστό λιπώδους ιστού σε σχέση με τους άντρες, ενώ με την ηλικία παρατηρείται μια φυσιολογική απώλεια μυϊκής μάζας και αύξηση λιπώδους ιστού και στα δύο φύλα. Επιπλέον, διαφορετικοί πληθυσμοί εμφανίζουν διαφορετικά πρότυπα σωματικής σύστασης και κατανομής λίπους. Ωστόσο, τα ίδια όρια ΔΜΣ εφαρμόζονται οριζόντια σε όλους τους πληθυσμούς, ανεξαρτήτως των παραπάνω χαρακτηριστικών(AMA Adopts New Policy Clarifying Role of BMI as a Measure in Medicine, 2023; AMA, 2023; Young, 2023).
Το 2013, η Αμερικανική Ιατρική Ένωση (American Medical Association-AMA) αναγνώρισε επίσημα ότι ο ΔΜΣ βασίζεται κυρίως σε δεδομένα λευκών, αρσενικών πληθυσμών συγκεκριμένων εθνικοτήτων και προηγούμενων γενεών και ότι η χρήση του χωρίς προσαρμογή και χωρίς περαιτέρω κλινική εξέταση μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα(AMA Adopts New Policy Clarifying Role of BMI as a Measure in Medicine, 2023; AMA, 2023).

4. Δεν αξιολογεί την συνολική υγεία

Η υγεία ενός ατόμου εξαρτάται από πληθώρα παραγόντων που δεν μπορούν να αξιολογηθούν από μόνο έναν δείκτη και δεν μπορούν να χαρακτηριστούν από έναν και μόνο αριθμό. Παράγοντες όπως:

● Η ποιότητα της διατροφής
● Η φυσική δραστηριότητα
● Η ποιότητα και η ποσότητα του ύπνου
● Το στρες
● Η ψυχική υγεία
● Οι αιματολογικοί δείκτες
● Το ιατρικό ιστορικό

παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο στην συνολική υγεία και ευζωία ενός ατόμου.
Ένα άτομο με αυξημένο ΔΜΣ μπορεί να έχει πολύ καλή μεταβολική υγεία λόγω των καλών συνηθειών του (διατροφή, γυμναστική, ύπνος κτλ), ενώ ένα άτομο με φυσιολογικό ΔΜΣ μπορεί να εμφανίζει σοβαρούς παράγοντες κινδύνου εμφάνισης ασθενειών (Sweatt et al., 2024; Wu et al., 2024).

Οι Επιπτώσεις του ΔΜΣ – Ψυχολογικές και Κοινωνικές

Η έμφαση στο αποτέλεσμα του ΔΜΣ και ο χαρακτηρισμός με βάση αυτόν, μπορεί να οδηγήσει σε στιγματισμό, αρνητική εικόνα σώματος, λανθασμένες αντιλήψεις για την υγεία και σε ψυχιατρικά νοσήματα. Πολλές έρευνες επισημαίνουν ότι η αποκλειστική χρήση του ΔΜΣ ή η προσκόλληση στα αποτελέσματά του ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τη σχέση του ατόμου με το σώμα του και το φαγητό (Young, 2023).

Επίσης, υπάρχουν ενδείξεις ότι η εξάρτηση από τον ΔΜΣ μπορεί να οδηγήσει σε καθυστέρηση διαγνώσεων, καθυστέρηση παροχής ιατρικής βοήθειας/θεραπείας και ελλιπή αξιολόγηση ασθενών (Young, 2023).

Τι θα έπρεπε να αξιολογείται;

Ο ΔΜΣ θα μπορούσε να αποτελεί ένα πολύ γρήγορο αρχικό εργαλείο screening πριν από την κλινική αξιολόγηση. Η σύγχρονη κλινική διατροφική αξιολόγηση όμως περιλαμβάνει και άλλους δείκτες/αναλύσεις όπως:

  • Ανάλυση σύστασης σώματος (συνήθως με την μέθοδο της βιοηλεκτρικής εμπέδησης)
  • Περιφέρεια μέσης
  • Περιφέρεια ισχίου
  • Βιοχημικές /αιματολογικές εξετάσεις
  • Επίπεδο φυσικής κατάστασης
  • Διατροφικές συνήθειες
  • Ιατρικό και φαρμακευτικό ιστορικό

Η εξατομικευμένη και πλήρης αξιολόγηση από έναν κλινικό διαιτολόγο μπορεί να προσφέρει μια πολύ πιο ολοκληρωμένη εικόνα της υγείας ενός ατόμου (AMA, 2023; Sweatt et al., 2024; Wu et al., 2024).

Βιβλιογραφία

  1. AMA adopts new policy clarifying role of BMI as a measure in medicine. (2023, June 14). American Medical Association. https://www.ama-assn.org/press-center/ama-press-releases/ama-adopts-new-policy-clarifying-role-bmi-measure-medicine
  2. AMA: Use of BMI alone is an imperfect clinical measure. (2023, June 14). American Medical Association. https://www.ama-assn.org/public-health/chronic-diseases/ama-use-bmi-alone-imperfect-clinical-measure
  3. Sweatt, K., Garvey, W. T., & Martins, C. (2024). Strengths and Limitations of BMI in the Diagnosis of Obesity: What is the Path Forward? Current Obesity Reports, 13(3), 584–595. https://doi.org/10.1007/s13679-024-00580-1
  4. Wu, Y., Li, D., & Vermund, S. H. (2024). Advantages and Limitations of the Body Mass Index (BMI) to Assess Adult Obesity. International Journal of Environmental Research and Public Health, 21(6), 757. https://doi.org/10.3390/ijerph21060757
  5. Young, J. (2023). AMA Code of Medical Ethics’ Opinions Related to Clinical Use of BMI. AMA Journal of Ethics, 25(7), 514–516. https://doi.org/10.1001/amajethics.2023.514


 



Μαρία Πετροπούλου

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, MSc

Screenshot 2026-07-05 at 7.24.19 PM

Κλινική Διατροφική Αξιολόγηση: Τι περιλαμβάνει;

by with No Comment Uncategorized

Είναι σύνηθες να πιστεύουμε ότι η επίσκεψη στον διαιτολόγο αφορά μόνο το βάρος, τις θερμίδες και το πρόγραμμα διατροφής. Στην πραγματικότητα όμως, ο διαιτολόγος λαμβάνει υπόψιν του πολύ  περισσότερες πτυχές της καθημερινότητας, της προσωπικότητας και της σωματικής κατάστασης του ατόμου που απευθύνεται σε αυτόν. Αυτό επιτυγχάνεται με την κλινική διατροφική αξιολόγηση. Στόχος της είναι να εξεταστούν όλοι οι παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα την υγεία, την θρέψη και τις ανάγκες κάθε ατόμου, ώστε να σχεδιαστεί μια εξατομικευμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη παρέμβαση.

Τι είναι η Κλινική Διατροφική Αξιολόγηση

Η Κλινική Διατροφική Αξιολόγηση αποτελεί την βάση της διατροφικής φροντίδας . Είναι μία ολοκληρωμένη διαδικασία, η οποία βοηθά τον διαιτολόγο να συλλέξει πληροφορίες και να κατανοήσει την γενική κατάσταση υγείας, τον τρόπο ζωής, τις διατροφικές συνήθειες, τις διατροφικές ανάγκες αλλά και τους πιθανούς παράγοντες κινδύνου που επηρεάζουν την θρεπτική κατάσταση του ατόμου.

Από τι αποτελείται η Κλινική Διατροφική Αξιολόγηση;

  1. Λήψη Ιατρικού Ιστορικού

Ένα από τα σημαντικότερα στάδια της κλινικής διατροφικής αξιολόγησης είναι η λήψη ενός πλήρους ιατρικού ιστορικού. Η σχέση της διατροφής με πολλές ασθένειες είναι αμφίδρομη: η διατροφή επηρεάζει την εμφάνιση και την εξέλιξη πολλών ασθενειών (π.χ. βρογχοκήλη, παχυσαρκία κτλ), αλλά και οι ασθένειες επηρεάζουν την μεταβολισμό της τροφής (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης, θυρεοειδίτιδα Hashimoto’s κτλ).

Στο στάδιο αυτό αξιολογούνται:

  • Τα υπάρχοντα νοσήματα
  • Οι τυχόν φαρμακευτικές αγωγές
  • Τα συμπληρώματα

2. Λήψη Διαιτολογικού Ιστορικού

Σε αυτό το στάδιο, ο διαιτολόγος ερευνά:

  • τις διαιτητικές συνήθειες του ατόμου
  • τις πιθανές ελλείψεις σε θρεπτικά συστατικά
  • την πιθανή υπερβολική πρόσληψη θρεπτικών συστατικών
  • τις αλλεργίες ή δυσανεξίες
  • τις προηγούμενες δίαιτες/διατροφές

3. Αξιολόγηση Εργαστηριακών Εξετάσεων

Οι εργαστηριακές εξετάσεις (αίματος, ούρων, κοπράνων) μπορούν να προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες που αφορούν την κατάσταση θρέψης και γενικότερης υγείας του ατόμου.

Οι δείκτες που αξιολογούνται συνήθως περιλαμβάνουν:

  • Λιπιδαιμικό προφίλ (ολική χοληστερόλη, HDL χοληστερόλη, LDL χοληστερόλη, τριγλυκερίδια, Lp(a), non-HDL χοληστερόλη και ApoB)
  • Ινσουλίνη νηστείας, γλυκόζη νηστείας και γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
  • Σίδηρο ορού και φεριτίνη
  • Βιταμίνη Β12 και βιταμίνη D
  • Ηπατικό Έλεγχο (χολερυθρίνη αίματος και ούρων, τρανσαμινάσες, αλβουμίνη ορού, αλκαλική φωσφατάση, γ-GT)
  • Νεφρικό Έλεγχο (Ουρία, κρεατινίνη, κάλιο, νάτριο, χλώριο)

 

4. Ανάλυση Διατροφικών Συνηθειών

Η πλήρης αξιολόγηση των καθημερινών συνηθειών του ατόμου όσον αφορά την διατροφή βοηθά στην κατανόηση της σχέσης του ατόμου με το φαγητό και στην δημιουργία ενός εξατομικευμένου πλάνου διατροφικής φροντίδας που θα συμβαδίζει με τις προτιμήσεις και την καθημερινότητα του ατόμου.

Στην ανάλυση των διατροφικών συνηθειών λαμβάνονται πληροφορίες που αφορούν:

  • Τον αριθμό και την συχνότητα των γευμάτων
  • Την ποιότητα της διατροφής
  • την ενυδάτωση
  • την κατανάλωση έτοιμων γευμάτων (fast food)
  • την κατανάλωση αναψυκτικών και ενεργειακών ποτών
  • Τις διατροφικές προτιμήσεις
  • Τη συναισθηματική υπερφαγία

5. Ανθρωπομετρικές Μετρήσεις και Ανάλυση Σύστασης Σώματος

Η σύσταση του ανθρώπινου σώματος και οι ανθρωπομετρικές μετρήσεις είναι άμεσα συνδεδεμένες με την μεταβολική και λειτουργική κατάσταση του οργανισμού και κατ΄ επέκταση με την υγεία του ατόμου.

Οι ανθρωπομετρικές μετρήσεις περιλαμβάνουν:

  • Μέτρηση βάρους
  • Μέτρηση ύψους
  • Μέτρηση περιφέρειας μέσης
  • Μέτρηση περιφέρειας ισχύων
  • Μέτρηση περιφέρειας μέσου βραχίονα
  • Μέτρηση περιφέρειας μηρών
  • Μέτρηση περιφέρειας καρπού

Η ανάλυση σύστασης σώματος μας δίνει πληροφορίες όπως:

  • βάρος
  • ποσοστό επί τοις %  της λιπώδους μάζας
  • ποσοστό επί τοις % της μυϊκής μάζας
  • Άλιπη μάζα
  • Οστική μάζα
  • Μεταβολική ηλικία
  • Σπλαχνικό λίπος
  • Συνολικά υγρά σώματος
  • Εξωκυττάριο υγρό
  • Ενδοκυττάριο υγρό
  • Δείκτη οιδήματος
  • Τμηματικές μετρήσεις μυϊκής μάζας, λιπώδους μάζας για κάθε χέρι, κάθε πόδι και για τον κορμό
  • Γωνία φάσης

 

6. Εκτίμηση του Τρόπου Ζωής

Η διατροφικές συνήθειες επηρεάζονται σημαντικά από τον τρόπο ζωής του ατόμου.

Παράγοντες όπως:

  • Η διάρκεια και η ποιότητα ύπνου
  • Η κατανάλωση αλκοόλ
  • Το επίπεδο φυσικής δραστηριότητας
  • Το άγχος
  • Το ωράριο εργασίας
  • Το κάπνισμα
  • Οι οικογενειακές υποχρεώσεις

παίζουν κομβικό ρόλο τόσο στις διατροφικές επιλογές και συνήθειες, όσο και στην συνολική υγεία του ατόμου.

 

Μετά την ολοκλήρωση της κλινικής διατροφικής αξιολόγησης, μπορούν να διαμορφωθούν εξατομικευμένοι στόχοι σύμφωνα με τις ανάγκες, επιθυμίες και προτεραιότητες του ατόμου!

 

 

 


Μαρία Πετροπούλου

Διαιτολόγος-Διατροφολόγος,MSc